Ekip
Rehberler GLADIO ekibinin ortak metnidir. Tek bir analistin görüşü yerine, piyasada yıllarını geçirmiş birkaç kişinin süzdüğü ortak bir dil kullanırız: ne işe yaradığını gördüğümüzü yazar, görmediğimizi yazmayız.
İyi kayıt, beyanı bir öğleden sonraya indirir; kötü kayıt, incelemede idarenin tahminini geçerli kılar. Saklanacak belgeler, işlem bazlı kayıt ve TL dönüşümü, para giriş-çıkış defteri, yıllık kapanış rutini, saklama süresi ve araçlar. Genel bilgilendirme; mali müşavire danışın.
Prop firm ödemesi trading kazancı değildir; yabancı bir şirketten alınan hizmet bedelidir. Ödemenin hukuki niteliği, olası gelir türleri (serbest meslek, ticari, arızi), şahıs işletmesi ve fatura düzeni, hizmet ihracı ve KDV, yüklenici platformları ve belge düzeni. Genel bilgilendirme; mali müşavire danışın.
Kripto, vergi hukukunda en hızlı değişen alandır. 2024 düzenlemesi ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları, bireysel kazançların mevcut durumu ve tartışılan modeller, hangi işlemlerin kazanç doğurduğu, TL bazlı hesaplama ve kayıt düzeni. Genel bilgilendirme; mevzuatı ve danışmanı takip edin.
Yurt dışı brokerla işlem yapmak yasak mı? Sermaye piyasası mevzuatının çerçevesi, yasağın kime yönelik olduğu, erişim engellerinin anlamı, yatırımcı için koruma boşluğu, para transferi ve bankalarla ilişki, vergi boyutu ve risk yönetimi önerileri. Genel bilgilendirme; hukukçuya danışın.
Vergi, kazancın türüne ve aracının nerede olduğuna göre değişir. Gelir Vergisi Kanunu’ndaki gelir türleri, yurt içi aracı kurumlarda kaynakta kesinti (geçici 67), yurt dışı kazançlarda beyan mantığı, istisna ve zarar mahsubu, beyanname takvimi ve en sık yapılan hatalar. Genel bilgilendirme; mali müşavire danışın.
Prop firm sektörü düzenlemesizdir; sizi koruyan tek şey seçim öncesi araştırmadır. Ödeme kanıtı ve şikâyet kalıpları, geriye dönük kural değişiklikleri, sürdürülemez teklifler, şirket şeffaflığı, platform ve altyapı riski, topluluk sinyalleri ve seçim öncesi kontrol listesi.
Değerlendirme, stratejinizin ilk kez sınırlı hakla oynandığı yerdir. Risk bütçesini kayıp sınırına göre kurma, işlem başına risk ve gün planı, hedef takvimi, süre baskısını yok etme, ilk günlerin kuralı, ikinci aşama ve fonlanmış hesapta boyut; ve stratejiyi değil parametreleri uyarlamak.
Prop firm’de kâr, ödeme gelene kadar bir vaattir. İlk ödeme süresi ve sonrası, kâr paylaşımı oranları ve ölçekleme, ödeme yöntemleri ve ücretleri, ödeme talebinden önce kontrol listesi, itiraz ve reddedilme sebepleri, ve ödemeleri nasıl planlıyoruz.
Hedefe ulaşıp ödeme alamayanların çoğu, iki kuraldan birine takılır. Tutarlılık kuralının hesabı ve stratejiye etkisi, haber kısıtının türleri ve saat tuzakları, hafta sonu ve minimum işlem günü kuralları, kopya/hedge yasakları ve uyum için pratik düzen.
Prop firm hesabını en çok kapatan şey, drawdown’ın nasıl hesaplandığını bilmemektir. Sabit kayıp sınırı, gün içi ve gün sonu trailing, kilitlenen trailing, günlük sınırın bakiye/öz sermaye ayrımı; sayısal örnekler ve her tipin stratejiye dayattığı kurallar.
Değerlendirme modelleri aynı şeyi farklı fiyatlarla satar. İki aşamalı klasik model, tek aşamalı ve trailing drawdown ilişkisi, üç aşamalı düşük ücretli modeller, anında fonlama ve gizli bedeli; ücret, süre, hedef ve kayıp sınırı üzerinden karşılaştırma ve hangisinin kime uyduğu.
Prop firm, sermaye satmaz; bir sınav ve bir kâr paylaşımı satar. İş modelinin gerçek mekaniği, “fonlanmış” hesabın ne olduğu, firmanın nereden kazandığı, trader için gerçekçi beklenti ve prop firm’in kimin için mantıklı olduğu.
Dolandırıcılık, kötü broker değil, hiç broker olmayan şeydir. Klon firmalar, sahte lisans, “hesap yöneticisi” vaatleri, sosyal medya sinyal grupları, çekme kilitleri, sahte platform ve kurtarma dolandırıcılığı; her biri için kontrol yolu ve tek bir altın kural.
Para yatırmak kolaydır; brokerı çekme sürecinde tanırsınız. Yöntemler ve süreleri, kimlik doğrulama, “kaynağa iade” kuralı, ücret ve kur farkı, bonusların çekme üzerindeki etkisi, sık yaşanan sorunlar ve sorun çıktığında adım adım ne yapılmalı.
Üç maliyet kalemi tek birime indirilmeden karşılaştırılamaz. Spread’i, komisyonu ve swap’ı pip cinsinden toplama, gidiş-dönüş maliyet hesabı, üçlü swap günü, swap-free hesapların gizli ücreti, örnek karşılaştırma ve maliyeti stratejinin beklenen değerine bağlama.
Brokerınız emrinizi kime iletiyor, yoksa kendisi mi dolduruyor? Üç icra modeli, hibrit gerçeklik (A-book/B-book), çıkar çatışmasının somut hâlleri, hangi modelin hangi trader için uygun olduğu ve brokerın modelini nasıl test edeceğiniz.
Lisans, brokerın davranışını değil, siz zarar gördüğünüzde ne olacağını belirler. Üst düzey düzenleyicilerin sağladığı somut korumalar (ayrılmış hesaplar, tazmin fonları, negatif bakiye koruması, kaldıraç sınırı), SPK çerçevesi, offshore lisansların gerçek anlamı ve lisansı doğrulama yöntemi.
Broker seçimi, reklam değil eleme işidir. Öncelik sırasıyla on kriter: regülasyon, para çekme geçmişi, toplam maliyet, icra kalitesi, platform, enstrüman kapsamı, hesap koşulları, destek, teknoloji ve şeffaflık; her biri için nasıl kontrol edileceği.
Takvim ve haber için tek kaynak, doğru ayar ve doğru beklenti. Forex Factory ve alternatifleri, saat dilimi ayarı, filtreleme, grafiğe olay işaretleme, ücretsiz ve ücretli haber akışları, sosyal medyanın yeri ve uyarı entegrasyonu.
Günlük tutmanın aracı, alışkanlıktan sonra gelir. Elektronik tablo şablonu, otomatik içe aktaran uygulamalar (TradeZella, Edgewonk, Tradervue, TraderSync), MetaTrader için ücretsiz seçenekler (Myfxbook, FX Blue), hangi metrikleri sunarlar, gizlilik ve seçim ölçütleri.
Vadeli piyasalar farklı bir platform dünyasıdır: platform, veri akışı ve aracı kurum ayrı katmanlardır. NinjaTrader’ın masaüstü ve web/mobil ayakları, Rithmic’in rolü, borsa veri ücretleri, gerçek maliyet ve prop firm uyumluluğu.
MetaTrader dışındaki iki yaygın seçenek. cTrader’ın emir yönetimi, DOM ve otomasyon gücü; DXtrade’in tarayıcı tabanlı sadeliği ve prop firm’lerde neden yaygınlaştığı; hangi trader için hangisi ve geçişte dikkat edilecekler.
MetaTrader hâlâ perakende dövizin standardı. MT4 ile MT5 arasındaki gerçek farklar, hangisini seçmeli, gösterge ve EA kurulumu adım adım, kritik ayarlar (sunucu saati, geçmiş veri, algo işlem izni) ve en sık karşılaşılan hatalar.
TradingView’i analiz masası olarak kurmak: sade bir şablon, çizim araçlarının doğru kullanımı, uyarı türleri ve uyarıyı işlem planına bağlamak, çoklu grafik düzeni, tekrar oynatma ve ücretsiz planın sınırları.
Otomatik sistem, bilgisayarınız kadar güvenilirdir; bilgisayarınız yeterince güvenilir değildir. VPS seçimi ve konumu, yedek bağlantı, izleme ve alarm, acil durdurma, güncelleme disiplini ve aylık maliyetin gerçekçi tablosu.
Gecikme, sinyal ile dolum arasındaki süredir ve kaynağı sandığınız yer değildir. Beş gecikme katmanı, hangi stratejiler için önemli olduğu (ve olmadığı), broker emir yönlendirmesinin kayma üzerindeki etkisi, ölçüm ve makul iyileştirmeler.
Sıfırdan ilk çalışan sistem: kurulum, veri çekme, basit bir stratejiyi kodlama, test etme, kâğıt işlem ve canlıya bağlama. Hangi kütüphaneler, hangi sırayla, hangi hatalar; ve kod yazmayı bilmeyenler için gerçekçi yol.
Otomasyon, ya hep ya hiç değildir. Dört kademe (uyarı, yarı otomatik, denetimli otomatik, tam otomatik), her birinin kimin için olduğu, hangi kuralların otomatikleştirilebileceği, adım adım geçiş ve otomasyonun geri getirmediği şey.
Kirli veriyle yapılan test, temiz görünen yanlış sonuç verir. Eksik mumlar ve boşluklar, sıçrayan fiyatlar, vadeli sürekli sözleşme ayarlaması, hisse bölünme/temettü, saat dilimi ve yaz saati, bid/ask/orta fiyat farkı ve bir kalite kontrol listesi.
Hangi veri hangi iş için: tick, dakikalık ve günlük verinin farkları, ücretsiz ve ücretli kaynaklar (döviz, vadeli, kripto, hisse), borsa veri ücretleri, gecikmeli veri tuzağı ve veriyi nasıl saklıyoruz.
Tek strateji, tek rejime bağlıdır. Neden ikinci ve üçüncü strateji, stratejiler arası korelasyonun nasıl ölçüldüğü, birleşik sermaye eğrisi, risk dağıtımı ve stratejileri devreye alıp çıkarma kuralları; ve portföyün gerçek sınırı: dikkat.
Geçmişe mükemmel uyan strateji, geleceğe en kötü uyandır. Aşırı uyumun nasıl oluştuğu, parametre yüzeyi, örneklem içi/dışı ayrımı ve yürüyen pencere, Monte Carlo ile drawdown dağılımı, komşu piyasa testi ve “çok iyi görünüyorsa” refleksi.
Tek metrik yalan söyler, dördü birlikte söylemez. Kazanma oranı ve ortalama R, beklenen değer, profit factor, drawdown ve toparlanma faktörü, Sharpe ve Sortino’nun trader için anlamı, işlem sıklığının etkisi ve hangi metriğe ne zaman bakılmalı.
Backtest geçmişi, ileri test şimdiyi sınar. Demo ile küçük canlı arasındaki fark, ne kadar süre ve kaç işlem, backtest ile karşılaştırma eşikleri, demo döneminin sık tuzakları ve canlıya geçiş kademeleri.
Backtest, stratejinin geçmişte ne yaptığını değil, geçmişte nasıl davranmış olabileceğini gösterir. Elle ve otomatik test, kaç işlemin yeterli olduğu, ileriye bakma ve hayatta kalma yanlılıkları, maliyet ve kayma, ve sonuçları nasıl okumalı.
Test edilemeyen strateji, strateji değildir. Bir stratejinin yedi bileşeni, “belirsizlik bırakmayan tanım” testi, örnek bir kural seti, kapsam sınırları ve stratejiyi tek sayfaya sığdırma.
Vadeli piyasalarda fiyat, hikâyenin yarısıdır; kaç pozisyonun açık olduğu ve kimin kime ödeme yaptığı öbür yarısı. Fiyat-OI dört kombinasyonu, fonlama oranı mekaniği, kalabalık pozisyon ve likidasyon dalgası kurgusu, CME ve COT verisi, ve bu verilerin sınırları.
Kümülatif delta, agresif tarafın koşar toplamıdır ve fiyatla anlaşmazlığa düştüğünde konuşur. Uyumsuzluk türleri ve ne anlattıkları, emilim ile tükenişin ayrımı, seans sıfırlaması, spot-vadeli CVD farkı, araçlar ve tek başına kullanmanın neden yanlış olduğu.
Spread, piyasa yapıcının risk fiyatıdır. Piyasa yapıcı ne yapar ve neden, envanter riski ile bilgi riski, spread’in hangi saatlerde ve neden açıldığı, brokerınızın rolü (B-book / ECN), kriptoda spread ve maliyeti işlem planına katmak.
“Stop’umu avladılar” cümlesinin arkasındaki mekanik: stop’lar neden aynı yerlerde birikir, büyük katılımcı bunları neden ister, süpürme sonrası dönüş nasıl tanınır, süpürme kırılıma dönüşürse ne yapılır ve stop’u nereye koymalı.
Hacim profili, zamanı değil fiyatı sorar: hangi fiyatta ne kadar işlem oldu. POC, değer alanı, yüksek ve düşük hacim düğümleri, profil şekilleri, çıplak POC ve değer alanı içi/dışı açılışlar; TradingView’de nasıl kurulur ve hangi piyasalarda güvenilir.
Footprint, mumun içine bakar: her fiyatta kim agresifti. Bid/ask hacmi, delta, imbalance eşiği, istiflenmiş imbalance, emilim ve bitmemiş açık artırma; bu okumaların seviyeyle birleşince ne söylediği ve hangi piyasalarda geçerli olduğu.
Emir defteri, fiyatın arkasındaki bekleyen emirleri gösterir; ama bekleyen emir bir söz değildir. Defterin ne gösterip ne göstermediği, hangi piyasalarda anlamlı olduğu, iceberg ve çekilen emirler, ve defteri tahmin için değil icra için kullanmak.
Manşet korkutucudur, ikinci hareket para kazandırır. Güvenli liman hiyerarşisi, petrol ve altının tepki kalıpları, 2022 ve 2024 örneklerinde ilk sıçramanın ne kadar sürdüğü, arz etkisi ile duygu etkisinin ayrımı ve gerginlik dönemlerinde pozisyon kuralları.
Veri anında stop bir garanti değil, bir niyettir. Spread’in neden 10 kat açıldığı, kaymanın gerçek maliyeti, 2015 İsviçre örneği, üç yaklaşımın karşılaştırması, çift taraflı bekleyen emir tuzağı ve veri sonrası doğru giriş zamanı.
Tahvil piyasası, dövizin ve endekslerin altındaki motordur. Fiyat-getiri ilişkisi, 2 yıllık ile 10 yıllığın farklı anlattıkları, eğri şekilleri ve ters dönme, reel getiri ile altın, faiz farkı ile USDJPY ve trader’ın günlük işine giren dört sayı.
Ayın ilk cuması, takvimin en oynak saati. Rapordaki beş sayı ve hangisinin ne zaman öne çıktığı, ADP’nin neden yanılttığı, ilk beş dakikanın tuzağı, 2 Ağustos 2024 örneği ve NFP gününü nasıl işlediğimiz.
Üç enflasyon ölçüsü aynı şeyi ölçmez. Manşet ile çekirdek farkı, Fed’in neden PCE’ye baktığı, aylık değişimin yıllıktan neden önemli olduğu, 2022’nin iki tarihî verisi ve Türkiye’de TÜFE gününün özellikleri.
Kararın kendisi genellikle fiyatlanmıştır; hareketi yönlendirme yaratır. Karar metninde nelere bakıldığı, basın toplantısının ikinci hareketi, “şahin indirim” ve “güvercin artış”, üç bankanın takvimi ve TCMB’nin 2023-2024 dönüşümünün öğrettikleri.
Piyasayı veri değil, veri ile beklenti arasındaki fark oynatır. Önem derecelerinin gerçek anlamı, beklenti-gerçekleşme-revizyon üçlüsü, aynı sayının farklı dönemlerde neden ters tepki aldığı ve Türkiye saatiyle takvim disiplini.
Tilt, kötü karar vermek değil; kararın artık sizin olmadığı bir hâldir. Belirtileri, sizi oraya götüren tetikleyiciler, saatlik üç soruluk öz kontrol, dört kademeli mola protokolü ve tilt sonrası dönüş kuralları.
“Ayda %10” hedefi, hesapları büyütmekten çok bitirir. Profesyonellerin gerçek sayıları, aylık yüzde hedefinin neden kötü işlem ürettiği, ilk yılın gerçek amacı, sermaye gerçeği ve süreç hedeflerinin nasıl kurulacağı.
Tutarlı sonuç, tutarlı günlerden çıkar. Seans öncesi 25 dakikalık hazırlık, seans içindeki üç kural, seans sonrası 10 dakikalık kapanış ve Türkiye saatine göre örnek bir gün planı.
Plan ile uygulama arasındaki boşluk, çoğu trader’ın asıl sorunudur. Sapmanın beş sebebi, kuralları uygulanabilir hâle getiren yazım biçimi, otomasyon, hesap verme ve “kural uyumu” metriğinin nasıl izleneceği.
Kaçırdığınız işlem para kaybettirmez; kovaladığınız işlem kaybettirir. Geç girişin gerçek maliyeti, günün dördüncü işleminin istatistiği, sosyal medyanın rolü ve işlem sayısını düşürmenin somut yolları.
Stop olduktan sonraki on dakika, günün en pahalı on dakikasıdır. İntikam işleminin nasıl başladığı, neden bu kadar güçlü olduğu, planlı yeniden girişten nasıl ayrıldığı ve araya konacak somut kurallar.
Kaldıraç riskinizi belirlemez; pozisyon boyutu ve stop mesafesi belirler. 1:30 ile 1:500 arasındaki gerçek fark, efektif kaldıraç, kripto vadelilerde likidasyon ve fonlama maliyeti, ve kaldıracın tehlikeli olduğu tek durum.
Günlük tutmayan trader aynı hatayı fark etmeden yıllarca yapabilir. İki dakikada doldurulacak alanlar, gerçekten anlam taşıyan sekiz metrik, “hata vergisi” ve cumartesi sabahı 40 dakikalık gözden geçirme.
Dört farklı pozisyon çoğu zaman tek bir bahistir. Hangi enstrümanların birlikte hareket ettiği, korelasyonun stres anında neden arttığı, “sürücü” bazlı risk sınırı ve hedge sanılan pozisyonların gerçek maliyeti.
Hesapların çoğu bir ayda değil, bir günde biter. Günlük ve haftalık limitin nasıl belirlendiği, işlem sayısı limitleriyle nasıl birleştiği, limitin nasıl uygulandığı ve neden bir kısıtlama değil rahatlama olduğu.
Kayıp serisi stratejinin bozulduğu anlamına gelmez; çoğu zaman olasılığın olağan hâlidir. Toparlanma matematiği, hangi serinin normal olduğu, küçültme kademeleri ve çukurdan çıkarken yapılmaması gerekenler.
Kazanma oranı tek başına hiçbir şey söylemez; kazandığınızda ne kadar kazandığınızla birlikte okunur. R kavramı, başabaş noktası, maliyetin etkisi ve “her işlemde 1:3 hedefle” tavsiyesinin neden yanlış olduğu.
Pozisyon büyüklüğü karar değil, hesaptır: önce risk, sonra stop mesafesi, en son lot. Formül, üç piyasadan örnek, %1’in neden %1 olduğu ve boyutu yanlış hesaplatan alışkanlıklar.
Göstergeler fiyatın türevidir; fiyattan fazlasını bilmez. RSI’nın gerçekten söylediği, MACD’nin geri kalışı, ATR ile stop ve pozisyon boyutu, ve gösterge yığmanın neden işe yaramadığı.
Üç ekrana birden bakıp kafası karışanlar için: üst zaman dilimi yön ve bölge, orta zaman dilimi yapı, alt zaman dilimi tetik. Hangi dilimlerin birbiriyle uyumlu olduğu, çelişki durumunda ne yapılacağı ve sık yapılan hatalar.
Hacim, fiyatın arkasındaki katılımı gösterir. Nerede güvenilir, nerede yanıltıcı (forex), hacim profili nedir, POC ve value area nasıl okunur ve bunları destek-dirençle nasıl birleştiriyoruz.
Fibonacci sihir değil ölçüm aracıdır. Hangi salınımdan hangi salınıma çekildiği, gerçekten işe yarayan seviyeler, uzatmayla hedef koyma ve seviyeleri çakıştırma mantığı.
EMA mı SMA mı, 20 mi 200 mü sorularından daha önemlisi: ortalamayı ne için kullandığınız. Eğim, fiyatın ortalamaya mesafesi, dinamik destek-direnç ve kesişim stratejilerinin gerçek performansı.
Kırk formasyon ezberlemenize gerek yok. Seviyeyle birlikte okunduğunda gerçekten bilgi taşıyan birkaç formasyon, bunların nerede çalışıp nerede çalışmadığı ve formasyon avcılığının neden para kaybettirdiği.
Trend, çizgi değil bir tepe-dip dizisidir. Yapıyı okuma, hangi salınımın “sayıldığı”, BOS ile CHoCH farkı ve yapı kırılımının işlemde nasıl kullanıldığı.
Fiyat çizgilere değil bölgelere tepki verir. Seviyeleri nasıl belirlediğimiz, hangi seviyelerin daha ağır olduğu, kırılım ve rol değişimi, ve “tam çizgiden dönmedi” şikâyetinin cevabı.
Bir mum dört fiyat ve bir hikâye taşır. Gövde ile fitilin ne anlattığı, aynı hareketin farklı zaman dilimlerinde neden farklı göründüğü ve mumu tek başına okumanın tuzakları.
Günün hangi saatinde ne olur: Londra ve New York açılışları, ABD veri saatleri, hisse açılışı, kapanış dinamikleri ve Türkiye'den işlem yapanın gün planı. Yaz-kış saati farkı dahil.
Hiçbir piyasa yalnız hareket etmez. Dolar endeksi, ABD 10 yıllık getirisi ve VIX ile risk iştahını okumak; korelasyonların ne zaman işe yaradığı, ne zaman koptuğu.
BIST ile ABD borsalarının işleyişi: seans saatleri, açılış ve kapanış dinamikleri, endeksin tek hisseye etkisi, temettü ve haber günleri. Trader için hisse piyasasının yeri.
Yedi gün yirmi dört saat açık, yüksek kaldıraçlı ve perakende ağırlıklı bir piyasa: spot ile perpetual farkı, fonlama oranı, likidasyonlar ve borsa riskinin kendisi.
Altın, gümüş ve petrolü neyin hareket ettirdiği; spot, vadeli ve CFD ile nasıl işlem yapıldığı; her birinin karakteri ve yeni başlayan için tuzakları.
CME ve Eurex'teki endeks vadelileri: kontrat büyüklükleri, tik değerleri, mikro kontratlar, seans yapısı ve vade yenileme. CFD ile farkı ve neden order flow işlemcileri burada.
Dünyanın en büyük piyasasının işleyişi: pariteler nasıl okunur, kim kimle işlem yapar, hangi saatte ne olur ve neden aynı parite günün farklı saatlerinde bambaşka davranır.
Haftalık hedeflerle üç aylık bir sıra: önce piyasa yapısı ve risk, sonra tek bir kurulum, sonra küçük gerçek hesapta uygulama. Neyi ne zaman yapmalı, neyi ertelemeli.
Hesap bitiren hatalar sürpriz değildir; hep aynıları. Kaldıraç, stop, kovalama, intikam ve diğerleri: neden yapılır, nasıl önlenir.
İşlem maliyetleri, sizden habersiz çalışan tek şeydir. Spread, komisyon, swap ve slippage’ı sayıya dökmek; bunların stratejinizi nasıl bitirebileceği.
Dört temel emir tipinin ne zaman kullanılacağı, her birinin gizli maliyeti ve yeni başlayanların emirlerle yaptığı klasik hatalar.
Demo ile başlanır ama demoda kalınmaz. Gerçek hesabın büyüklüğü, prop firm hesaplarının yeri ve hangi sırayla ilerlenmesi gerektiği.
Al tuşuna bastığınızda emriniz nereye gider, fiyatı kim oluşturur ve masada kimler var. Bireysel traderın bu tablodaki gerçek yeri.
Trading ile yatırım aynı şey değildir. Zaman ufku, karar sıklığı ve beklentinin nasıl kurulduğu; hangisinin size uyduğunu nasıl anlarsınız.
