Hacim profili: POC, value area, HVN/LVN

Klasik hacim çubuğu, zamana göre hacmi gösterir: bu saatte şu kadar işlem. Hacim profili, aynı hacmi fiyata göre dağıtır: bu fiyatta şu kadar işlem. Grafiğin yanında yatay bir histogram olarak durur ve sorusu farklıdır: piyasa hangi fiyatları kabul etti, hangilerinden hızla geçti?

Üç temel kavram

POC (point of control): profildeki en yüksek çubuk, yani en çok işlemin geçtiği fiyat. Piyasanın o dönem için "adil fiyat" saydığı yer. Fiyat, POC'tan uzaklaşınca ona geri dönme eğilimindedir; mıknatıs gibi.

Value area (değer alanı): toplam hacmin %70'inin geçtiği fiyat bandı; POC'un etrafında yukarı ve aşağı genişletilerek bulunur. Üst sınırı VAH, alt sınırı VAL. Değer alanı, piyasanın o dönem "uzlaştığı" bölgedir.

HVN ve LVN: yüksek hacim düğümü (HVN), profilde şişkin bölge; fiyat orada uzun süre kalmış, iki taraf da işlem yapmıştır. Kabul bölgesidir; fiyat oraya gelince yavaşlar. Düşük hacim düğümü (LVN), profilde ince bölge; fiyat oradan hızla geçmiş, kimse orada işlem yapmak istememiştir. Reddedilme bölgesidir; fiyat oradan yine hızla geçer ya da oraya gelince döner.

Profil şekilleri

D şekli: dengeli; POC ortada, iki taraf simetrik. Piyasa o gün karar vermemiş, aralıkta işlem yapmıştır. Sonraki gün için kenarlar (VAH/VAL) referanstır.

P şekli: hacim üstte toplanmış, altta ince bir kuyruk. Fiyat aşağıdan hızla yükselmiş, yukarıda işlem yapmıştır; genellikle kısa pozisyonların kapanması (short covering) ile oluşur ve yükselişin bir sonraki gün devam etmesi için yeni alıcı gerekir.

b şekli: tersi; hacim altta, üstte kuyruk. Uzun pozisyonların tasfiyesi.

Çift dağılım: iki ayrı şişkin bölge, arada ince bir LVN. Piyasa bir değer bölgesinden diğerine geçmiştir; aradaki LVN, sonraki günlerde en net seviyedir.

Çıplak POC

Önceki bir günün POC'una fiyat henüz geri dönmemişse buna "çıplak" (naked) POC denir. Piyasa, işlem yapılmamış adil fiyatlara geri dönme eğilimindedir; çıplak POC'lar hedef olarak iyi çalışır. Günlük rutinde son beş-on günün çıplak POC'larını işaretlemek, çoğu gün için hazır hedef listesi verir.

Açılış ve değer alanı

Günün açılışının önceki günün değer alanına göre nerede olduğu, günün karakterini erkenden anlatır:

• Değer alanı içinde açılış: dengeli gün beklentisi; kenarlar hedef, kenardan dönüşler işlem.
• Değer alanı dışında açılış ve geri dönememe: piyasa yeni bir değer arıyor; trend günü olasılığı yüksek. Önceki günün VAH/VAL'ı bu kez destek/direnç olarak çalışır.
• Dışında açılıp içeri geri dönüş: klasik gözlem, fiyat içeri girip iki yarım saatlik dönem orada kalırsa, değer alanının öbür kenarına kadar gitme olasılığı yüksektir ("%80 kuralı" diye bilinir; sayı yaklaşık, mantık geçerli).

TradingView'de kurulum

Üç sürüm var ve üçü de ücretsiz planda çalışır: Session Volume Profile (her seansın kendi profili; gün içi trader için ana araç), Fixed Range (seçtiğiniz iki nokta arası; bir hareketin ya da bir haftanın profili), Visible Range (ekranda görünen aralık). Değer alanı yüzdesini %70'te bırakın; "Row size" satır sayısını enstrümana göre ayarlayın, çok ince satır gürültü, çok kalın satır kör eder. POC ve VAH/VAL'ı çizgi olarak açın.

Hangi piyasalarda güvenilir

Profil, gerçek hacim ister. Vadeliler, hisseler ve kripto borsaları sağlar. Spot döviz ve CFD'de tik hacmiyle çizilen profil, gerçek profilin kaba bir yaklaşığıdır; büyük seviyeleri (POC, ana HVN) yakalar, ince ayrıntıda güvenilmez. Döviz için 6E gibi vadeli profillerine bakmak daha doğrudur; TradingView'de vadeli sembolleri de mevcuttur.

Nasıl kullanıyoruz

Sabah: dünkü profil, VAH/VAL/POC, çıplak POC'lar, belirgin LVN'ler grafiğe. Gün içinde: fiyat HVN'e yaklaşırken hedef daraltılır (orada yavaşlar), LVN'e yaklaşırken ya hızlı geçiş ya sert dönüş beklenir; ikisinin arasında karar, footprint ya da delta ile verilir. Profil, "nerede" sorusunu cevaplar; "ne zaman" için başka araçlar gerekir. Bu iş bölümünü karıştırmayan trader, profilden çok şey alır.