ECN, STP ve market maker farkı

Piyasa yapıcı rehberinde spread'in nasıl oluştuğunu anlattık. Bu rehber, brokerınızın sizinle piyasa arasında nerede durduğunu ele alıyor: emriniz dışarı gidiyor mu, yoksa brokerın kendi defterinde mi kalıyor? Cevap, çıkar çatışmasının olup olmadığını ve icra kalitesinin neye bağlı olduğunu belirler.

Market maker (dealing desk)

Broker, emrinizin karşı tarafıdır. Siz alırsınız, broker satar; kâr ederseniz broker zarar eder, zarar ederseniz broker kâr eder. Spread genellikle sabit ya da yarı sabit, komisyon yok. Broker, müşteri pozisyonlarının toplamını izler ve net riski isterse dışarıda hedge eder; ama tek tek müşteri emirleri piyasaya gitmez.

Çıkar çatışması yapısaldır ve gizli değildir: perakende müşterilerin çoğunluğu kaybettiği için bu model kârlıdır ve brokerın sizin kaybetmenizde çıkarı vardır. Bu, brokerın sizi aktif olarak kandırdığı anlamına gelmez; regüle bir market maker, kotasyonlarını referans piyasaya göre verir ve sistemli manipülasyon lisansına mal olur. Ama kayma politikası, yeniden kotasyon sıklığı ve haber anındaki spread, brokerın lehine ayarlanabilir; bu ayarlar sözleşmede "en iyi çaba" gibi sözcüklerle geçer.

STP (straight-through processing)

Broker, emrinizi bir ya da birkaç likidite sağlayıcıya (banka, büyük broker, piyasa yapıcı) iletir; karşı taraf o sağlayıcıdır. Broker, sağlayıcının spread'ine kendi payını ekler (markup) ya da komisyon alır. Emrinizden brokerın doğrudan kazancı, kaybınız değil, işlem maliyetidir; çıkar çatışması büyük ölçüde kalkar.

Ancak "STP" bir teknoloji tanımıdır, garanti değildir; broker istediği emirleri STP ile iletip diğerlerini kendi defterinde tutabilir (aşağıdaki hibrit). Ve sağlayıcının kim olduğu önemlidir: bazı STP brokerların "likidite sağlayıcısı", aynı grubun market maker şirketidir.

ECN (electronic communication network)

Emirler, birden fazla katılımcının (bankalar, kurumlar, diğer trader'lar) emirlerinin eşleştiği bir ağa gider; emir defterinde derinlik görünür, spread ham (bazen sıfır), komisyon her lot için sabit. Broker, ağın kapısıdır; kazancı komisyondur. Perakende brokerlıkta gerçek ECN nadirdir; çoğu "ECN hesap", ham spread + komisyon fiyatlaması olan bir STP kurulumudur. Adı değil, fiyatlama ve icra davranışı önemlidir.

Hibrit gerçeklik: A-book ve B-book

Brokerların büyük çoğunluğu ikisini birden yapar. Küçük, yeni ve istatistiksel olarak kaybeden hesaplar B-book'ta (brokerın defterinde) tutulur; büyük, tutarlı kazanan hesaplar A-book'a (dışarıya) alınır. Bu, brokerın risk yönetimi açısından mantıklıdır ve yasal olarak açıklanmış sözleşmelerde geçer. Trader için anlamı: kazanmaya başladığınızda icranız değişebilir; kayma artabilir, çünkü artık gerçek piyasada doldurulursunuz. Bu, "kazanınca broker beni engelliyor" hissinin çoğu zaman gerçek açıklamasıdır: engel değil, gerçek piyasa maliyeti.

Hangi model kime

• Yeni başlayan, küçük hesap, düşük sıklık: model, ilk yıl için ikincil. Regülasyon ve para çekme geçmişi (broker seçimi rehberi) çok daha önemli. Sabit spread'li market maker, maliyeti öngörülebilir kılar.
• Scalper ve yüksek sıklık: ham spread + komisyon (STP/ECN) neredeyse zorunlu; market maker'ın yeniden kotasyonları ve haber anı spread'i bu stratejileri öldürür.
• Haber anı trader'ı: STP/ECN; ama kayma her modelde vardır (haber anı rehberi).
• Otomatik sistem: STP/ECN ve düşük gecikmeli sunucu; icra tutarlılığı, spread'den önemli.
• Büyük hesap: A-book'a alınacağınızı varsayın; ECN fiyatlaması ve kurumsal likidite bağlantısı olan broker.

Brokerın modelini test etmek

Sözleşmeyi okuyun: "principal" (karşı taraf) mı, "agent" (aracı) mı? "Müşteri emirlerinin karşı tarafı olabiliriz" cümlesi B-book demektir. Sonra davranışı ölçün, bir ay küçük canlı hesapla:

1. Kayma dağılımı: normal saatlerde sıfır civarı, simetrik (bazen lehte, bazen aleyhte) olmalı. Hep aleyhte kayma, model ne olursa olsun kötü icradır.
2. Yeniden kotasyon sıklığı: STP/ECN'de olmamalı; market maker'da hızlı piyasada olur.
3. Haber anı spread'i: ham spread hesabında 5-15 kat açılıp saniyeler içinde kapanmalı; dakikalarca açık kalan spread, brokerın kendi seçimidir.
4. Stop tetiklenme davranışı: stop'lar, referans fiyat (TradingView'deki toplulaştırılmış kotasyon) o seviyeye değmeden tetikleniyorsa, brokerın kotasyonu referanstan sapıyordur; tek başına manipülasyon kanıtı değil, ama sistematikse eleme sebebi.
5. Kazanç sonrası değişim: birkaç ay tutarlı kazançtan sonra kayma ve icra değişti mi? Değiştiyse A-book'a alındınız; bu kötü değil, ama maliyet hesabınızı güncellemeniz gerekir.

Sonuç olarak model, etiket değil davranıştır. "ECN" yazan ama sürekli aleyhte kayan bir broker, "market maker" yazan ama tutarlı dolduran bir brokerdan kötüdür. Günlüğünüzdeki kayma sütunu, bu rehberdeki bütün sınıflandırmadan daha güvenilir bir hakemdir.