Tahvil faizleri ve getiri eğrisi

Döviz ve endeks trader'larının çoğu tahvil piyasasına bakmaz; oysa gördükleri hareketlerin büyük kısmı orada başlar. Dolar endeksi neden yükseldi, altın neden düştü, Nasdaq neden bankalardan daha sert satıldı: cevaplar genellikle faizlerde. Bu rehber, tahvil bilgisini işlem masasına taşımak için gereken asgariyi anlatıyor.

Fiyat ve getiri

Tahvil, sabit kupon ödeyen bir borç senedidir. Kupon sabit olduğu için fiyat düşerse getiri (yield) yükselir, fiyat yükselirse getiri düşer. "Faizler yükseldi" haberi, "tahviller satıldı" demektir. Getiri, piyasanın o vade için istediği yıllık faizdir ve merkez bankası yalnızca en kısa vadeyi belirler; gerisi piyasanın beklentisidir.

2 yıllık ile 10 yıllık

ABD 2 yıllık tahvilin getirisi, önümüzdeki iki yılın politika faizi beklentisinin özetidir. Fed'in ne yapacağını piyasanın ne düşündüğünü öğrenmek için Fed'i değil, 2 yıllığı izleyin; Fed toplantıları 2 yıllığı takip eder, tersi değil.

10 yıllık ise büyüme, enflasyon ve "vade primi" (uzun süre borç vermenin ek bedeli) karışımıdır. Hisse değerlemelerinin, konut kredisi faizlerinin ve doların uzun vadeli yönünün referansı 10 yıllıktır. Teknoloji hisselerinin faize hassasiyeti buradan gelir: kârı uzak gelecekte olan şirketin bugünkü değeri, uzun vadeli faiz yükselince daha çok düşer. 2022'de Nasdaq'ın S&P'den iki kat sert düşmesinin sebebi, 10 yıllığın %1,5'ten %4'ün üstüne çıkmasıydı.

Eğri: şekil ve anlamı

Getiri eğrisi, vadelere göre getirileri birleştiren çizgidir. Normalde yukarı eğimlidir: uzun vade daha yüksek getiri. Piyasanın en çok izlediği ölçü 10 yıllık ile 2 yıllık arasındaki farktır (2s10s).

Ters dönme (inversion): 2 yıllık getiri 10 yıllığın üstüne çıkar. Piyasa, bugünkü sıkı politikanın büyümeyi yavaşlatacağını ve faizlerin ileride düşeceğini söylüyordur. Tarihsel olarak ters dönme, 12-18 ay gecikmeyle resesyonun öncüsü olmuştur; ama zamanlaması gevşektir. 2022 Temmuz'da ters dönen eğri 2024 Eylül'e kadar, kayıtlardaki en uzun süre, ters kaldı ve o dönemde ABD ekonomisi resesyona girmedi. Gösterge, kesin takvim değil, uyarıdır.

Dikleşme: iki türü var ve ikisi zıt hikâye anlatır. Boğa dikleşmesi (bull steepening): kısa vadeli getiriler uzun vadelilerden hızlı düşer; piyasa faiz indirimi fiyatlıyor, çoğu zaman büyüme endişesiyle. Risk varlıkları için başlangıçta olumsuzdur. Ayı dikleşmesi (bear steepening): uzun vadeli getiriler kısa vadelilerden hızlı yükselir; enflasyon ya da bütçe açığı endişesi. Hisseler ve altın için baskı yaratır.

Reel getiri ve altın

Reel getiri, nominal getiriden enflasyon beklentisinin çıkarılmış hâlidir; ABD'de enflasyona endeksli tahvil (TIPS) getirisi olarak izlenir. Altın kupon ödemez; bu yüzden reel getiri yükselince altın tutmanın fırsat maliyeti artar ve altın düşer. 2022'de reel getiri eksiden artı %1,5'e çıkarken altın 2.070'ten 1.620 dolara geriledi. 2023-2024'te bu ilişki gevşedi; merkez bankalarının alımları ve jeopolitik talep, altını yüksek reel getiriye rağmen taşıdı. İlişki hâlâ var ama tek başına yön vermiyor; reel getiri yükselirken altın da yükseliyorsa altında başka bir alıcı var demektir ve bu, önemli bilgidir.

Faiz farkı ve döviz

Bir kurun uzun vadeli yönü, iki ülkenin faiz farkına bağlıdır. USDJPY bunun en temiz örneği: ABD ile Japonya 10 yıllık getiri farkı açıldıkça dolar/yen yükselir, kapandıkça düşer. 2022-2024'te 150'nin üstüne çıkan kurun arkasında %4'ün üstündeki ABD getirisi ile %1'in altındaki Japonya getirisi vardı. Kur, faiz farkından günlerce sapabilir; ama sapma büyüdüğünde geri dönüş sert olur ve genellikle tahvil tarafından başlar.

EURUSD için aynı mantık ABD-Almanya 2 yıllık farkıyla; GBPUSD için ABD-İngiltere. Farkın yönü kurun yönüyle ters düşüyorsa biri yanılıyordur ve tarih, tahvilin daha sık haklı çıktığını söyler.

Trader'ın günlük dört sayısı

Sabah rutinine dört sayı ekleyin; iki dakika sürer:

1. ABD 2 yıllık getiri ve dünkü değişimi: Fed beklentisi.
2. ABD 10 yıllık getiri ve değişimi: risk varlıkları ve dolar.
3. 2s10s farkı: eğri ne diyor.
4. 10 yıllık reel getiri (TIPS): altın ve teknoloji hisseleri.

Bunlara MOVE endeksi (tahvil piyasasının VIX'i) eklenebilir; MOVE yükselirken hisse piyasası sakinse, sakinlik genellikle kısa sürer.

Tahvil piyasası, döviz ve hisse piyasasından daha büyük ve daha "kurumsal"dır; oradaki hareket, öteki piyasalara birkaç saat ya da birkaç gün önce gelir. Bu birkaç saat, gün içi trader'ı için tam da aradığı şeydir.