Destek ve direnç: bölge mantığı

Destek ve direnç, teknik analizin temelidir ve aynı zamanda en çok yanlış kullanılan aracıdır. Yanlış kullanımın kaynağı çoğunlukla şudur: seviye tek bir fiyat gibi çizilir, fiyat o çizgiyi 3 pip geçince "kırıldı" denir, sonra fiyat döner ve trader stop olmuş olur. Fiyat çizgi tanımaz. Fiyat, alıcı ve satıcıların yoğunlaştığı bölgeleri tanır ve o bölgeler bir çizgiden daha geniştir.

Seviye neden oluşur

Bir fiyatta çok sayıda işlem gerçekleştiyse, orada pozisyon açmış, oradan stop olmuş, oradan kaçırmış çok insan vardır. Fiyat oraya geri geldiğinde bu insanlar bir şey yapar: zararına dönmek için satar, kaçırdığı alımı yapar, ekler. Bu davranış kümesi, o bölgede fiyatı iten ya da tutan bir kuvvet oluşturur. Destek ve direnç, çizgi değil, hafızadır.

Bu yüzden en güçlü seviyeler, en çok işlemin döndüğü yerlerdir: belirgin tepe ve dipler, uzun süre yatay gidilen konsolidasyon bölgelerinin kenarları, güçlü hareketlerin başladığı noktalar. Bir çizgiye fitillerin üç kez değip dönmesi güzel görünür ama o bölgede işlem yoğunluğu yoksa güvenilirliği düşüktür.

Bölgeyi nasıl çiziyoruz

Bizim yöntemimiz şu: tepe ya da dip oluşturan mumlarda gövdenin bittiği yer ile fitilin ucu arasını dikdörtgen olarak alıyoruz. Yani seviye, "fitil ucu" değil, "gövde kapanışı ile fitil ucu arasındaki bant". Bu bant, o enstrümanın günlük ortalama hareketinin (ATR) yaklaşık onda biri ile beşte biri kadar geniş olur. EURUSD'de 8-15 pip, NQ'da 20-40 puan gibi.

Bir bölgeyi çizerken şu soruları soruyoruz:

• Fiyat buraya kaç kez geldi ve ne yaptı? İlk temas en güçlü tepkiyi verir; üçüncü, dördüncü temasta bölge yorulur, çünkü her temasta oradaki emirler eritilir.
• Bölgeden çıkış nasıl oldu? Sert bir mumla, boşluk bırakarak uzaklaştıysa, arkasında dolmamış emir vardır; geri gelişte tepki beklenir. Sürünerek uzaklaştıysa zayıftır.
• Hangi zaman diliminde belirgin? Haftalık grafikte görünen bölge 15 dakikalıkta görünenden ağırdır ve önce o çizilir.

Çok fazla seviye çizen trader hiç seviye çizmemiş gibidir. Günlük grafikte fiyatın hemen üstünde ve altında ikişer bölge yeterlidir. Grafiğiniz çizgiden okunmuyorsa, seviye değil kararsızlık üretmişsiniz demektir.

Tepki nasıl okunur

Fiyat bölgeye gelince üç şeyden biri olur: döner, kırar ya da kırar gibi yapıp döner. Üçüncüsü en sinsisi ve en kârlısıdır.

Dönüş, bölgede kapanışın olmamasıyla anlaşılır. Fitil bölgeye girer, gövde dışarıda kapanır. Bu, "denendi ve reddedildi" anlamına gelir; mum grafiği rehberinde anlattığımız fitil mantığı burada devreye girer.

Kırılım, gövdenin bölgenin öte tarafında kapanmasıdır. Kapanış zaman dilimine göre değişir: 4 saatlik bölgeyi 5 dakikalık mumun kapanışı kırmaz. Kırılımdan sonra bölge rol değiştirir; eski direnç yeni destek olur. Bu "geri test" (retest), çoğu deneyimli traderın en sevdiği giriştir: kırılımı kovalamaz, fiyatın eski bölgeye dönüp orada tutunmasını bekler.

Sahte kırılım ise fiyatın bölgeyi fitille geçip, hatta bir-iki mum ötede kapanıp, sonra hızla geri dönmesidir. Bölgenin dışında bekleyen stoplar ve kırılım peşinde koşan girişler tetiklenir, likidite toplanır, sonra fiyat asıl yönüne gider. Bunu anlamanın en iyi yolu, kırılımdan sonra devam gelmemesidir: gövde büyümüyor, hacim düşük, sonraki mum hemen geri giriyor. Order flow konusunda bu davranışı likidite avı olarak ayrıntılı anlatıyoruz.

Yuvarlak sayılar ve gün içi seviyeler

Bazı seviyeler grafikte değil, insanların kafasındadır. 1.1000, 2000 dolar altın, 20.000 Nasdaq gibi yuvarlak sayılarda emir birikir; çünkü insanlar limit emirlerini oralara koyar. Önceki günün en yüksek ve en düşüğü, haftalık açılış, Asya seansının aralığı da gün içi traderların çoğunun baktığı, dolayısıyla tepki üreten referanslardır. Bu seviyeleri "bizim çizdiğimiz" bölgelerle üst üste getirmeyi seviyoruz; iki referansın çakıştığı yer, tek başına duran seviyeden daha ağırdır.

En sık yapılan hatalar

Çizgiyi fitil ucundan çizip fiyat "2 pip önce döndü" diye işlemi kaçırmak. Bölge kullanın.

Her dönüşü destek sanmak. Trend içinde her geri çekilme bir yerde durur; bu, orada güçlü bir bölge olduğu anlamına gelmez. Bölge, geçmişte kanıtlanmış olandır.

Seviyeyi sevmek. Fiyat bölgeyi gövdeyle kırdıysa, o bölge artık sizin değildir. "Ama üç kez tutmuştu" argümanı piyasayı ilgilendirmez.

Destek-direnç tek başına strateji değildir; bir çerçevedir. Bu çerçevenin içine trend yapısını yerleştirmek gerekir; sıradaki rehber oradan devam ediyor.