Trend yapısı: HH/HL, LH/LL ve kırılımlar

"Trend dostunuzdur" cümlesini herkes bilir; trendin ne olduğunu net tarif edebilen daha azdır. Trend çizgisi çizip "kırıldı" demek yeterli değildir, çünkü çizgi nereden çekildiğine göre her şeyi gösterir. Bizim kullandığımız tanım daha mekanik ve daha az yoruma açık: trend, ardışık tepe ve diplerin dizilişidir.

Tanım

Yükseliş trendi: her tepe bir öncekinden yüksek (higher high, HH), her dip bir öncekinden yüksek (higher low, HL). Düşüş trendi: her tepe daha alçak (lower high, LH), her dip daha alçak (lower low, LL). Bu dizi bozulana kadar trend devam ediyordur. Bu kadar basit ve bu kadar zor; çünkü zorluk, hangi tepe ve dibin "sayılacağında" gizlidir.

Hangi salınım sayılır

5 dakikalık grafikte yüzlerce küçük tepe ve dip vardır. Hepsini sayarsanız trend her on dakikada bir değişir. Anlamlı salınım (swing) için pratik bir kural kullanıyoruz: bir tepe, iki yanındaki mumların en yükseklerinden daha yüksekse ve o tepeden sonra fiyat en azından önceki geri çekilmenin boyu kadar geri çekildiyse, o tepe sayılır. Bu, basitçe "grafiğe biraz uzaktan bakınca göze çarpan" salınımları seçmenin biraz daha disiplinli hâlidir.

Daha net bir kural isteyenlere: yalnızca fiyatın bir önceki karşı salınımı geçmesiyle oluşan tepeleri ve dipleri sayın. Yükseliş trendinde yeni bir HH, önceki tepenin gövdeyle geçilmesiyle onaylanır; o geçişi yapan hareketin başladığı dip, geçerli HL olur. Aradaki küçük iniş çıkışlar "iç yapı"dır ve alt zaman diliminin işidir.

Yapı kırılımı ve karakter değişimi

Burada iki terim var ve ikisini karıştırmak pahalıdır.

Yapı kırılımı (break of structure, BOS): trend yönünde bir salınım noktasının geçilmesi. Yükseliş trendinde fiyat önceki tepeyi gövdeyle geçtiyse BOS olmuştur. Bu, trendin devam ettiğinin teyididir; yeni bir şey söylemez, sadece "hâlâ yükseliyoruz" der. BOS'tan sonra beklenen şey geri çekilme ve yeni bir HL oluşumudur.

Karakter değişimi (change of character, CHoCH): trendin karşısındaki ilk salınım noktasının geçilmesi. Yükseliş trendinde fiyat son HL'nin altında gövdeyle kapandıysa, dizi bozulmuştur. Bu, trendin bittiği anlamına gelmez; ama "artık yükseliş trendinde değiliz" anlamına gelir. Fiyat yatay bir bölgeye girebilir, düşüşe dönebilir ya da yeniden toparlayıp yeni HH yapabilir. CHoCH bir uyarıdır, dönüş sinyali değil.

Dönüş için, CHoCH'un ardından karşı yönde bir yapının kurulması gerekir: bir LH oluşması ve ardından yeni bir LL. Yani düşüş trendini ilan etmek için en az bir alçalan tepe ve onu takip eden alçalan dip görmek isteriz. Bu bekleyiş bazen hareketin ilk kısmını kaçırtır; buna razıyız, çünkü CHoCH'ların önemli bir kısmı dönüşe değil yatay piyasaya evrilir ve erken girenler orada öğütülür.

Yapıyı işleme çevirmek

Trend takip eden bir traderın işi, yapıyı okuduktan sonra iki şeyi beklemektir: geri çekilme ve tepki.

Yükseliş trendinde BOS gördükten sonra fiyatın bir bölgeye (önceki tepe, hareketin başladığı bölge, bir Fibonacci seviyesi) geri çekilmesini bekleriz. Oraya geldiğinde alt zaman diliminde tepki ararız: alt zaman diliminde küçük bir CHoCH, yani geri çekilmenin kendi mini düşüş yapısının bozulması. Bu "üst zaman diliminde yön, alt zaman diliminde tetik" mantığı, çoklu zaman dilimi rehberinin konusudur.

Stop, girdiğimiz salınım noktasının ötesine gider; çünkü fiyat oranın altına gövdeyle kapanırsa yapı bozulmuştur ve giriş gerekçemiz kalmamıştır. Hedef, en azından bir sonraki BOS'un olacağı yer, yani önceki tepedir. Bu yapı, risk-ödül oranını otomatik olarak belirler ve çoğu zaman 1:2'nin üstünde bir oran verir; vermiyorsa işlem zaten değmiyordur.

Yatay piyasa: yapı yokken

Piyasaların büyük kısmı trendde değildir. HH-HL dizisinin kurulmadığı, tepelerin ve diplerin aynı bölgelere geldiği dönemlerde trend araçları çalışmaz; aralığın kenarlarında dönüş, ortasında hiçbir şey yapmamak daha doğrudur. Yatay piyasayı erken tanımak, yatay piyasada trend işlemi açıp üst üste stop olmaktan daha değerlidir. "Yapı yok" demek de bir analiz sonucudur ve o gün işlem yapmamak da bir karardır.

Tuzaklar

Trend çizgisiyle yapıyı karıştırmak: çizgi bir görselleştirmedir, yapı ise tanımdır. Çizgi kırılabilir ve yapı sağlam kalabilir.

Alt zaman dilimindeki CHoCH'u üst zaman diliminde dönüş sanmak: 15 dakikalıkta yapı bozuldu diye günlük trendi ters çevirmek, en pahalı hatalardan biridir.

Yapıyı fitille okumak: bizim tanımımızda salınımlar gövde kapanışıyla geçilir. Fitille geçilen tepe, çoğu zaman likidite avıdır ve tam tersini söyler.

Yapı, sonraki bütün araçların iskeletidir. Formasyonlar, ortalamalar, Fibonacci; hepsi bu iskeletin üstüne giyilir.