Contents5 headings
Emtialar, forex ve endeks kadar likit ama bambaşka bir mantıkla hareket eder. Altın bir para birimi gibi, petrol bir arz-talep malı gibi, gümüş ikisinin karışımı gibi davranır. Üçünü aynı kalıba sokmaya çalışmak işe yaramaz; her birinin kendi sürücüleri var.
Altın: dolarsız para
Altın, faiz getirmeyen bir varlıktır ve tam da bu yüzden faizlere karşı çok hassastır. Reel faiz (enflasyondan arındırılmış tahvil getirisi) yükseldiğinde altın tutmanın fırsat maliyeti artar ve altın baskılanır; reel faiz düştüğünde altın parlar. Dolarla ilişkisi de terstir: DXY yükselirken altın genellikle düşer. Buna jeopolitik risk, merkez bankası alımları ve ETF akışları eklenir.
Pratikte altın işlemcisi üç şeyi izler: ABD 10 yıllık reel getirisi, DXY ve Fed beklentileri. CPI ve FOMC günleri altında sert hareket üretir; haber anında 20-40 dolar, yani XAUUSD'de 2.000-4.000 pip. Yeni başlayan için altın, forex paritelerinden daha oynaktır ve stoplar buna göre geniş tutulmalıdır.
Enstrümanlar: XAUUSD spot CFD (broker; 1 lot = 100 ons, 1 dolarlık hareket = 100 dolar), COMEX vadelisi GC (100 ons, tik 0.10 dolar = 10 dolar; mikro MGC 10 ons, 1 dolar/puan) ve altın ETF'leri. Gün içi işlem için XAUUSD ya da MGC; her ikisinde de Londra–New York çakışması en hareketli dilimdir.
Gümüş: altının hırçın kardeşi
Gümüş hem değerli metal hem sanayi metalidir (elektronik, güneş paneli). Bu yüzden altınla aynı yönde ama daha sert hareket eder; altın yüzde 1 giderken gümüş yüzde 2-3 gider. Altın/gümüş oranı (ons altın kaç ons gümüş eder) tarihsel olarak 60-90 arasında dolaşır ve uçlarda bir metalin diğerine göre ucuz kaldığını gösterir.
Likiditesi altından düşüktür; spread daha geniş, slippage daha sıktır. COMEX kontratı SI 5.000 ons (tik 0.005 dolar = 25 dolar), mikro SIL 1.000 ons. Yeni başlayan için gümüş, altını öğrendikten sonra gelir.
Petrol: arz, talep ve siyaset
Petrol fiyatını faiz değil, varil hesabı belirler: ne kadar üretiliyor, ne kadar tüketiliyor, stoklar ne durumda. OPEC+ kararları, ABD kaya petrolü üretimi, Çin talebi, Orta Doğu gerilimleri. Her çarşamba 17:30'da (kışın 18:30) açıklanan EIA stok verisi haftanın en oynak petrol anıdır.
İki referans var: WTI (ABD, CME'de CL kontratı) ve Brent (Kuzey Denizi, ICE). Genellikle birkaç dolar farkla birlikte hareket ederler. CL kontratı 1.000 varil, tik 0.01 dolar = 10 dolar; 1 dolarlık hareket 1.000 dolar. Günlük hareket 2-4 dolar, yani kontrat başına 2.000-4.000 dolar. Mikro kontrat MCL 100 varil. Broker CFD'lerinde "USOIL" ya da "UKOIL" olarak görürsünüz.
Petrolün bir de vade eğrisi sorunu var: vadeli kontratlar spot fiyattan farklı işlem görür (contango/backwardation) ve uzun süre pozisyon taşıyan CFD işlemcisi her ay "rollover farkı" öder ya da alır. Nisan 2020'de WTI vadelisinin eksi 37 dolara düşmesi, emtia vadelilerinin depolama ve teslimat gerçeğine bağlı olduğunu herkese hatırlattı; CFD'de bu risk yoktur ama fiyat davranışı yansır.
Ortak tuzaklar
Emtia CFD'lerinde gecelik finansman ücreti forex swap'ından yüksektir; haftalarca taşınan altın pozisyonu hatırı sayılır maliyet biriktirir. Petrolde ve altında haber anları forexten sert olduğu için sabit pip stopu işe yaramaz; ATR tabanlı stop kullanmak gerekir. Bir de "altın güvenli liman, düşmez" düşüncesi: altın 2011'den 2015'e yüzde 45 düştü. Hiçbir varlık tek yöne gitmez.
Nereden başlamalı
Tek metal, altın. Küçük lot (XAUUSD'de 0.01 lot = 1 ons, 1 dolar hareket = 1 dolar). DXY ve ABD 10 yıllık getirisini aynı ekranda tutun; altının bunlarla nasıl konuştuğunu birkaç hafta izleyin. Petrole, EIA günlerini ve OPEC takvimini öğrendikten sonra geçin. Gümüş en sona.
