Contents7 headings
Endeks vadelileri, kısa vadeli işlemcilerin tercih ettiği piyasalardan biri; çünkü tek bir merkezi borsa, herkesin gördüğü tek bir emir defteri ve gerçek hacim var. Forexte olmayan şeffaflık burada var. Karşılığında öğrenilmesi gereken bir dil var: kontrat büyüklüğü, tik, marjin, vade. Bu dili bilmeden ES'te "1 kontrat" açan biri, ne kadar risk aldığını gerçekten bilmiyor demektir.
Dört büyük kontrat
E-mini S&P 500 (ES): ABD'nin 500 büyük şirketini temsil eden endeksin vadelisi, dünyanın en likit endeks kontratı. Kontrat çarpanı 50 dolar; yani endeks 1 puan hareket ettiğinde kontrat başına 50 dolar kazanır ya da kaybedersiniz. En küçük hareket (tik) 0.25 puan = 12.50 dolar. Günlük ortalama aralık 40-80 puan; yani bir kontratta günlük 2.000-4.000 dolarlık hareket.
E-mini Nasdaq 100 (NQ): teknoloji ağırlıklı, ES'ten daha oynak. Çarpan 20 dolar, tik 0.25 puan = 5 dolar. Günlük aralık 200-400 puan; puan değeri küçük görünse de hareket büyük olduğu için dolar cinsinden ES'e yakın ya da daha fazla risk taşır.
E-mini Dow (YM): 30 büyük sanayi şirketi. Çarpan 5 dolar, tik 1 puan = 5 dolar. Üçü içinde en "yavaş" olanı; hacmi de en düşük.
DAX (FDAX, Eurex): Almanya'nın 40 büyük şirketi, Avrupa seansının ana kontratı. Çarpan 25 euro, tik 1 puan = 25 euro. Günlük aralık 150-300 puan; bir kontrat günde 4.000-7.000 euro hareket eder. Bu, DAX'ı en pahalı ve en sert kontratlardan biri yapar.
Mikrolar: yeni başlayan için tek makul kapı
CME 2019'da mikro kontratları çıkardı ve endeks vadelilerini küçük hesaplara açtı. MES (mikro ES) çarpanı 5 dolar, tik 1.25 dolar; MNQ çarpanı 2 dolar, tik 0.50 dolar; MYM 0.50 dolar. Yani mikro, e-mininin onda biri. DAX'ta da mini (FDXM, 5 euro) ve mikro (FDXS, 1 euro) var.
Somut örnek: ES'te 10 puanlık stop, kontrat başına 500 dolar risktir. Yüzde 1 riskle bunun için 50.000 dolarlık hesap gerekir. Aynı işlem MES'te 50 dolar risk; 5.000 dolarlık hesapla yapılabilir. Yeni başlayan biri e-mini ile başlıyorsa ya hesabı çok büyüktür ya riski yanlış hesaplamıştır; ikincisi çok daha yaygındır.
Marjin ve kaldıraç
Vadeli işlemlerde broker gün içi marjin belirler: ES için 500-2.000 dolar, MES için 50-200 dolar civarı. Bu, kontratı açık tutmak için gereken teminattır ve kaldıraç anlamına gelir; ES'in nominal değeri (5.000 puan × 50) 250.000 dolar iken 1.000 dolar teminatla kontrol edilir. Düşük marjin, aşırı büyük pozisyon açmayı kolaylaştırır. Marjinin izin verdiği değil, stop mesafenizin izin verdiği kadar kontrat açın.
Gece boyunca (seans kapanışı üstünden) taşınan pozisyonlarda borsa marjini (ES için 15.000 dolar civarı) geçerlidir; gün içi marjinle açtığınız pozisyon kapanışa yakın otomatik kapatılabilir. Brokerınızın kesim saatini öğrenin.
Seans yapısı
CME Globex, pazar akşamı 01:00'de (TSİ) açılır ve cuma 00:00'a kadar neredeyse kesintisiz çalışır; her gün 00:00–01:00 arası (yazın; kışın 01:00–02:00) bakım arası vardır. Ama asıl hacim "düzenli seans" (RTH) denen ABD hisse piyasası saatlerindedir: 16:30–23:00 TSİ (kışın 17:30–00:00). Gece seansı (ETH) ince, RTH kalındır; birçok gün içi işlemci yalnızca RTH'ta işlem yapar ve RTH açılışının ilk saatini günün en verimli penceresi olarak görür.
ABD verileri 15:30'da (kışın 16:30) gelir, yani RTH'tan bir saat önce; açılıştan önce yön veren hareketler burada oluşur. DAX ise Avrupa saatine göre çalışır: Eurex'te sabah 03:15'ten gece 23:00'e (TSİ, yaklaşık) kadar; hacim 10:00'daki Avrupa hisse açılışı ile ABD açılışı arasında yoğunlaşır.
Vade ve rollover
Endeks vadelileri üç ayda bir sona erer: mart, haziran, eylül, aralık (kodları H, M, U, Z; ESZ5 = Aralık 2025). Vade sonundan bir hafta kadar önce hacim yeni kontrata geçer; grafikte "ES1!" gibi sürekli sembol takip ediyorsanız bu geçişte fiyatta bir boşluk görürsünüz, gerçek hareket değildir. İşlem yaparken her zaman en yüksek hacimli kontratta olun; rollover haftasında hangi kontratın "ön" olduğunu kontrol edin.
CFD ile fark
Broker CFD'si olarak "US500", "NAS100", "GER40" görürsünüz. Fiyat vadeli kontratı izler ama işlem brokerın içinde gerçekleşir: merkezi defter yok, gerçek hacim yok, gecelik finansman ücreti var, küçük lotlar mümkün. Küçük hesapla endeks işlemi yapmak için makul bir başlangıçtır; ama order flow (emir defteri, footprint, delta) öğrenmek istiyorsanız gerçek vadeliye geçmeniz gerekir, çünkü o veri yalnızca borsada vardır.
Pratik başlangıç
MES ya da MNQ, RTH açılışı (16:30–18:00 TSİ), önceki gün zirvesi/dibi ve gece aralığı gibi referans seviyeleriyle. Bir kontrat, gerçek hacim verisiyle çalışan bir platform (broker platformu ya da Sierra Chart, NinjaTrader gibi araçlar) ve en az bir ay yalnızca izleme. Endeks vadelileri sabırsızı hızlı cezalandırır; sabırlıya ise forexte bulunmayan bir netlik sunar.
