Likidite havuzları ve stop avı

Fiyat eşit tepelerin birkaç pip üstüne çıkar, sonra sert düşer. Uzun pozisyonda olan stop olmuş, kısa açmak isteyen tam tepeden girmiştir. Yeni başlayanlar buna komplo der; oysa açıklaması piyasa mekaniğinde. Bu rehber o mekaniği ve ondan nasıl yararlanılacağını anlatıyor.

Stop nedir, nerede birikir

Stop emri, tetiklenince piyasa emrine dönüşen bekleyen bir emirdir. Uzun pozisyonun stop'u satış piyasa emri olur; kısa pozisyonunki alış. Binlerce trader aynı grafiğe bakıp aynı mantıkla stop koyduğu için stop'lar tahmin edilebilir yerlerde yığılır:

• Eşit tepelerin hemen üstü ve eşit diplerin hemen altı (birkaç pip fark "eşit" sayılır).
• Önceki günün en yüksek ve en düşüğü; haftalık zirve ve dip.
• Asya seansı aralığının iki ucu.
• Yuvarlak sayılar (1,1500; 2.000 dolar; 100.000 dolar).
• Belirgin trend çizgisinin arkası.

Bu yığınlara likidite havuzu denir, çünkü orada bekleyen çok sayıda piyasa emri vardır ve piyasa emri, karşı taraf için doldurulabilir likiditedir.

Büyük katılımcı neden ister

Bir fon, 500 milyon dolarlık uzun pozisyonu kapatmak (satmak) istiyor. Sakin piyasada bu miktarı satarsa fiyatı kendi aleyhine düşürür. Ama fiyat eşit tepelerin üstüne çıkıp orada bekleyen alış stop'larını (kısa pozisyonların stop'ları) tetiklerse, aniden büyük bir alış piyasa emri dalgası oluşur. Fon, kendi satışını bu alıcı dalgasına verir; pozisyonu iyi fiyattan, fiyatı bozmadan boşaltmıştır. Sonra alıcı kalmaz ve fiyat düşer.

Kimse sizin 0,2 lotluk stop'unuzu avlamaz; büyük katılımcılar, binlerce stop'un toplamı olan havuzu kullanır. Sizin stop'unuz, o havuzun içinde olduğu için tetiklenir. Havuzun dışına koyarsanız tetiklenmez; bu kadar basit ve bu kadar önemli.

Süpürme sonrası dönüşü tanımak

Her tepe aşımı stop avı değildir; bazıları gerçek kırılımdır. Ayrım, aşımdan sonraki davranışta:

Geri kapanış. Fiyat seviyeyi geçer ama o zaman diliminin mumu (15 dakikalık ya da saatlik) seviyenin gerisinde kapanır; üstte uzun fitil kalır. Kırılımda fiyat seviyenin ötesinde kapanır ve tutunur.

Hız. Süpürme genellikle hızlıdır; birkaç dakikada gidip döner. Kırılım, seviyeyi geçtikten sonra oyalanır, geri test eder, devam eder.

Delta uyumsuzluğu. Fiyat yeni zirve yaparken kümülatif delta yeni zirve yapmıyorsa, yeni fiyat agresif alıcıyla değil stop tetiklenmesiyle oluşmuştur; dönüş olasılığı artar (kümülatif delta rehberi).

Bağlam. Üst zaman diliminde dirence denk gelen bir tepe aşımı, süpürme adayıdır. Üst zaman diliminde boşlukta olan bir aşım, kırılım adayıdır.

Süpürme işlemi

Bizim kurgumuz: seviye önceden belli (eşit tepeler, önceki gün zirvesi). Fiyat seviyeyi geçer; kovalamayız. 15 dakikalık mumun seviyenin altında kapanmasını bekleriz; kapanış gelirse kısa, stop süpürmenin en yüksek fiyatının birkaç pip üstünde, hedef en yakın hacim düğümü ya da aralığın öbür ucu. Kapanış gelmez, fiyat üstte tutunursa süpürme değil kırılımdır; işlem yok, ya da geri testte kırılım yönünde işlem.

Londra açılışında Asya aralığının bir ucunun süpürülüp ters yöne dönmesi, bu kurgunun en sık görülen hâlidir. Her gün olmaz; olduğunda günün ana hareketini verir.

Stop'u nereye koymalı

Havuzun içine değil, dışına. Eşit tepelerin 3 pip üstü, herkesin stop'udur; 15 pip üstü, süpürmenin tipik menzilinin dışındadır. Bu, stop mesafesini büyütür ve pozisyon büyüklüğü rehberindeki formülle boyutu küçültür; kabul edilen bir bedeldir. Alternatif: stop'u yakın koyup süpürme sonrası yeniden giriş planı yapmak (planlı yeniden giriş; intikam işlemi rehberindeki farkla).

Bir de ölçek: süpürmenin menzili enstrümana göre değişir. EURUSD'de 8-15 pip, altında 5-10 dolar, Nasdaq'ta 30-60 puan, Bitcoin'de 300-800 dolar sıradan süpürme mesafeleridir. Kendi enstrümanınızın son 20 süpürmesini ölçün; stop mesafeniz o dağılımın üstünde olmalı.

Komplo değil, mekanik

"Piyasa yapıcı beni gördü" düşüncesi hem yanlış hem pahalıdır; trader'ı sisteme değil kadere inanmaya iter. Doğru düşünce: "stop'um, herkesin stop'unun olduğu yerdeydi." Bu düşüncenin çözümü var; ötekinin yok.