Spread, komisyon, swap ve gizli maliyetler

Yeni başlayanlar maliyeti düşünmez; "1 pip spread ne ki" der. Sonra ayda 200 işlem yapar, her işlemde 1 pip öder ve ay sonunda 200 pip maliyetin nereye gittiğini anlamaz. Kazanma oranınız yüzde 50, risk/ödül oranınız 1:1 ise ve maliyeti hesaba katmıyorsanız, kâğıt üstünde başabaş olan strateji gerçekte yavaş yavaş eritir. Maliyet, piyasadaki tek kesin şeydir: her işlemde ödersiniz, yön ne olursa olsun.

Spread

Spread, alış ile satış fiyatı arasındaki farktır ve pozisyon açtığınız anda ödenir: pozisyonunuz spread kadar ekside başlar. EURUSD'de 0.1-1 pip, GBPJPY'de 2-4 pip, egzotik paritelerde 20-50 pip. Endeks CFD'lerinde puan cinsinden verilir, kriptoda yüzde olarak.

Spread sabit değildir. Londra-New York kesişiminde en dar, Asya gecesinde daha geniş, haber anlarında bazen on kat açılır. "Spread from 0.0" reklamı, en iyi anı gösterir; sizin ödeyeceğiniz ortalama spread'dir. Broker seçerken bunu sormak gerekir ve çoğu broker ortalamayı yayımlamaz, o zaman kendiniz ölçersiniz: bir hafta boyunca işlem yaptığınız saatlerde spread'i not edin.

Spread'in stratejinize etkisi hedefinize bağlıdır. 8 pip hedefleyen bir scalper 1 pip spread ile her işlemde kârının yüzde 12'sini verir; 80 pip hedefleyen swing trader yüzde 1'ini. Kısa vadeli işlemin pahalı olmasının ilk nedeni budur.

Komisyon

ECN tipi hesaplarda broker dar spread sunar ve üstüne lot başına komisyon alır; forexte gidiş-dönüş tipik olarak 5-7 dolar/lot. Vadeli işlemlerde kontrat başına borsa ücreti + takas + broker ücreti (ES için gidiş-dönüş 3-5 dolar civarı). Kripto borsalarında maker/taker yüzdesi: emir defterine likidite koyarsanız (limit) daha az, likidite alırsanız (piyasa) daha çok ödersiniz.

"Komisyonsuz" hesaplar maliyeti spread'e gömer. Karşılaştırmanın tek doğru yolu toplam maliyettir: spread'in pip karşılığı + komisyon, standart lot başına dolar olarak. Tipik ECN hesabında EURUSD için 0.2 pip spread + 6 dolar komisyon ≈ 8 dolar; "komisyonsuz" hesapta 1.2 pip spread ≈ 12 dolar. Fark küçük görünür; ayda 100 lot işlem hacminde 400 dolardır.

Swap (gecelik taşıma)

Pozisyonu gece boyunca açık tutarsanız iki para birimi arasındaki faiz farkını ödersiniz ya da alırsınız; broker kendi payını da ekler, bu yüzden pozisyonların çoğu net ödeyicidir. Çarşamba geceleri üç günlük swap uygulanır (hafta sonunu kapsamak için). Bir haftalık EURUSD long pozisyonu, bugünkü faiz farklarıyla lot başına 20-40 dolar civarı swap ödeyebilir; hedefiniz 50 pip (500 dolar) ise bu yüzde 4-8'lik bir kesintidir.

Swing trader için swap, spread'den daha büyük maliyet olabilir. Pozisyonu açmadan önce platformda swap değerine bakmak ve yönü lehte olan pariteleri tercih etmek (ya da en azından aleyhte olanları uzun tutmamak) bir alışkanlık olmalı. Endeks ve emtia CFD'lerinde de gecelik finansman ücreti vardır; vadeli işlemlerde ise swap yoktur, onun yerine kontrat fiyatına gömülü "baz" vardır.

Slippage (kayma)

Emrinizin istediğinizden farklı fiyattan gerçekleşmesi. Piyasa emirlerinde ve tetiklenen stoplarda olur; limit emirlerde olmaz. Sakin piyasada sıfır ya da 0.1 pip; haber anında 5-30 pip. Stop-loss'unuzun haber anında 15 pip kaymayla gerçekleşmesi, planladığınız 1R zararı 1.5R'ye çevirir. Haber öncesi pozisyon küçültmenin ya da kapatmanın nedeni budur; stop emri koruma sağlar ama fiyat garantisi sağlamaz.

Gizli maliyetler

Bir de kimsenin faturalandırmadığı maliyetler var. Para yatırma ve çekme ücretleri: bazı brokerlar çekimde 25-30 dolar sabit ücret alır, küçük hesapta bu yüzde olarak büyüktür. Kur dönüşümü: TL hesapla dolar cinsinden işlem yapıyorsanız her işlemde çift yönlü kur farkı ödersiniz; hesabı işlem yaptığınız para biriminde açmak bunu ortadan kaldırır. Hareketsizlik ücreti: bazı brokerlar üç-altı ay işlem yapılmayan hesaptan aylık ücret keser. Veri ücretleri: vadeli işlemlerde gerçek zamanlı veri aylık 10-40 dolar; kâr etmeden önce ödediğiniz sabit bir gider.

Maliyeti stratejiye dahil etmek

Backtest ya da işlem günlüğü tutuyorsanız, her işlemin maliyetini düşülmüş hâliyle kaydedin: sonuç, spread + komisyon + swap düşüldükten sonraki nettir. Çoğu "başabaş" strateji bu düzeltmeden sonra zararlı çıkar ve bunu öğrenmek için altı ay canlı işlem yapmak yerine bir akşam hesap yapmak yeter.

Kaba bir kural: stratejinizin ortalama kârı, işlem başına toplam maliyetin en az beş katı olmalıdır. Değilse ya hedef büyümeli ya işlem sayısı azalmalı ya da broker değişmelidir. Üçünü de yapmayıp maliyeti görmezden gelmek, piyasaya değil brokera çalışmaktır.